عبور تاریخی خورشید از زغالسنگ
گزارش SteelHome Insight | ظرفیت انرژی خورشیدی چین به یک نقطه عطف تاریخی دست یافته و با پیشی گرفتن از نیروگاههای زغالسنگ، به بزرگترین منبع ظرفیت نصبشده تولید برق در این کشور تبدیل شده است.
مجموع ظرفیت خورشیدی به ۱.۲۸۶ میلیارد کیلووات افزایش یافته است که شامل ۷۰۴ میلیون کیلووات خورشیدی در مقیاس نیروگاهی (utility-scale) و ۵۸۲ میلیون کیلووات خورشیدی توزیعشده میشود. چین اکنون با اختلاف زیاد، بزرگترین ناوگان خورشیدی جهان را در اختیار دارد.
این تغییر صرفاً یک عبور آماری نیست، بلکه نشاندهنده تحولی ساختاری در سیستم برق چین است؛ بهگونهای که انرژیهای تجدیدپذیر از منابع مکمل، به سمت تبدیلشدن به مهمترین منبع رشد ظرفیت تولید برق حرکت کردهاند.
در بازه ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶، تولید برق خورشیدی چین به ۸۰۲.۴ میلیارد کیلوواتساعت رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۵.۵ درصد افزایش داشته است. این رشد، ۱۰.۸ واحد درصد بیشتر از رشد کل تقاضای برق بوده است.
انرژی خورشیدی اکنون ۱۳ درصد از کل مصرف برق چین را تأمین میکند که نسبت به سطح کل سال ۲۰۲۵، به میزان ۱.۷ واحد درصد افزایش یافته است.
در اوایل سال جاری نیز سهم تولید برق نیروگاههای زغالسنگ از کل تولید برق برای نخستین بار به زیر ۵۰ درصد کاهش یافت و در نیمه نخست ۲۰۲۶ به ۴۹.۷ درصد رسید. مجموع این تحولات نشاندهنده شتاب گرفتن حرکت چین به سمت ترکیب انرژی کمکربنتر است.
تقویت زنجیره تولید تجهیزات خورشیدی چین
گسترش انرژی خورشیدی همچنین بر مزیتهای چین در زمینه تولید تجهیزات فتوولتائیک (PV) و زنجیره تأمین آن تأکید میکند.
بازار بسیار بزرگ داخلی چین از طریق ایجاد تقاضای مستمر، زمینه را برای:
- ارتقای مداوم فناوری
- توسعه و اجرای پروژههای مهندسی
- کاهش هزینه از طریق تولید در مقیاس بالا
- توسعه ماژولها و تجهیزات خورشیدی
- و اجرای پروژههای نیروگاهی
فراهم کرده است.
اما ظرفیت نصبشده با تولید قابل اتکا یکسان نیست
با این حال، ظرفیت نصبشده لزوماً به معنی تولید برق قابل اتکا نیست. تولید خورشیدی ماهیتی متناوب دارد و به شرایط آبوهوایی وابسته است و ساعات بهرهبرداری آن نیز در مقایسه با نیروگاههای زغالسنگ بسیار کمتر است.
بنابراین نیروگاههای زغالسنگ همچنان نقش مهمی در:
- پایداری شبکه
- تنظیم بار در ساعات اوج مصرف
- پشتیبانی فرکانس
- و تأمین برق پشتیبان
خواهند داشت.
در نتیجه، نقش زغالسنگ در حال تغییر است، نه ناپدید شدن. بهتدریج نقش زغالسنگ از یک منبع اصلی تولید پایه (Baseload) به یک منبع انعطافپذیری و قابلیت اطمینان شبکه تغییر میکند؛ منبعی که از سیستمی پشتیبانی میکند که سهم انرژی باد و خورشید در آن روزبهروز بیشتر میشود.
مرحله بعدی گذار انرژی چین
مرحله بعدی گذار انرژی چین به این بستگی دارد که آیا ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر میتواند به منابعی قابلکنترلتر و قابلاتکاتر تبدیل شود یا خیر.
برای رسیدن به این هدف، چین باید سرعت توسعه موارد زیر را افزایش دهد:
- نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای (Pumped Storage)
- سیستمهای ذخیرهسازی انرژی جدید
- تقویت شبکه برق
- شبکههای توزیعشده
- و سیستمهای یکپارچه خورشیدی + ذخیرهسازی انرژی
چالش اصلی
چالش اصلی اکنون کاملاً روشن است:
چین تا حد زیادی مسئله چگونگی ساخت ظرفیت عظیم انرژی تجدیدپذیر را حل کرده است.
اما مرحله بعدی این است که بتواند برق پاک را دقیقاً زمانی که موردنیاز است در دسترس قرار دهد، هنگام انتقال پایدار نگه دارد و هنگام مصرف با بهرهوری بالا استفاده کند.