چرا استاندارد جدید انتشار خالص صفر ISO 14060 برای کربن‌زدایی بخش عمومی اهمیت دارد

به گزارش Carbon Trust (Insights)، کربن‌زدایی در بخش عمومی با عدم قطعیت‌های فزاینده‌ای در بریتانیا مواجه است. برای سازمان‌هایی که متعهد به حفظ شتاب انتقال انرژی و کاهش انتشار هستند، استاندارد نوین Net Zero (انتشار خالص صفر) در قالب ISO 14060 می‌تواند نقطه اتکای ارزشمندی برای اقدامات اقلیمی معتبر فراهم کند. استاندارد ISO 14060 قرار است به عنوان یک مرجع بین‌المللی به رسمیت شناخته شده برای Net Zero عمل کند که سازمان‌های بخش عمومی بتوانند بر اساس آن مورد ارزیابی و راستی‌آزمایی قرار گیرند. این استاندارد هم‌اکنون در مرحله پیش‌نویس است و از ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ به مدت ۱۲ هفته برای مشاوره عمومی گشوده شده است و انتظار می‌رود نسخه نهایی آن در سال ۲۰۲۷ منتشر شود. در حالی که نهادهای عمومی پیش از این از چارچوب‌ها و رویکردهای متنوعی برای هدایت اقدامات اقلیمی بهره می‌گرفتند، ISO 14060 یک نقطه مرجع مشترک برای نشان دادن پیشرفت به سمت Net Zero معرفی می‌کند. این استاندارد تحت چتر آشنای ISO، یک چارچوب ساختاریافته و قابل راستی‌آزمایی مستقل را برای سازمان‌هایی فراهم می‌آورد که مایلند پیشرفت خود را ارزیابی و اعلام کنند.

در بریتانیا، انتشار این استاندارد با یک نقطه عطف گسترده در کربن‌زدایی بخش عمومی همزمان شده است. نهادهای عمومی مجبورند فراتر از برنامه‌های تامین‌شده از طریق کمک‌های بلاعوض نگاه کنند؛ برنامه‌هایی که در چند سال گذشته بخش قابل‌توجهی از کربن‌زدایی بخش عمومی را تامین مالی کرده‌اند. سال‌های پیش‌رو از نظر اقدامات عملیاتی، عدم قطعیت بیشتری نسبت به گذشته دارند و فزاینده تعدادی از سازمان‌های بخش عمومی به طور علنی اذعان می‌کنند که دستیابی به Net Zero تا سال ۲۰۳۰ خارج از دسترس است؛ چنانکه شهردار لندن نیز به این موضوع اشاره کرده است. همزمان، گروه‌های متعدد مدنی و اقدام اقلیمی، از Local Government Association تا Climate Emergency UK، فشارها را بر دولت مرکزی افزایش داده‌اند تا یک وظیفه قانونی تغییرات اقلیمی را بر عهده شوراهای محلی بگذارد. علاوه بر این، بازسازماندهی دولت محلی منجر به تشکیل گروه بزرگی از شوراهای جدید تک‌لایه در انگلستان خواهد شد که همگی به خط مبنا انتشار جدید، برنامه‌های انتقالی و اهداف Net Zero نیاز دارند.

این استاندارد در زمان مهمی از راه رسیده و گفتگوها را از صرفِ تعیین اهداف Net Zero به سمت اثبات پیشرفت معتبر در مسیر آن تغییر جهت می‌دهد. چهار دلیل عمده وجود دارد که نشان می‌دهد چرا این استاندارد برای سازمان‌های بخش عمومی مفید است. نخست، چارچوب ادعای ISO (تعیین هدف → تعهد همراه با برنامه انتقالی → اثبات پیشرفت → دستیابی) مسیری را برای پر کردن شکاف بین اعلام هدف Net Zero و اثبات معتبر پیشرفت فراهم می‌کند. دوم، این استاندارد استقلال بیشتری در تعیین اهداف اعطا می‌کند، اما در عین حال الزام اصلی برای کاهش انتشار همسو با علم و جبران‌سازی دائمی کربن را پیش از آنکه یک سازمان بتواند ادعای Net Zero کند، تقویت می‌نماید. سوم، ISO 14060 حاکمیت و رهبری را به عنوان تسهیل‌گران بنیادین Net Zero قرار می‌دهد و الزامات روشنی برای تعهد و پاسخگویی از سوی رهبران ارشد دارد. این استاندارد به جای نگاه به Net Zero به عنوان یک هدف نهایی دور، به دنبال ادغام آن در استراتژی و تصمیم‌گیری سازمانی است و الزاماتی را برای برنامه‌ریزی انتقالی، تامین مالی اختصاصی، مشارکت زنجیره ارزش و نشان دادن پیشرفت قابل اندازه‌گیری در طول زمان تعیین می‌کند. چهارم، ISO 14060 عدالت و انصاف را به عنوان اصول اساسی انتقال در خود جای داده است. این استاندارد نیازمند مشارکت معنادار با ذینفعان تحت تأثیر، به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر و به حاشیه رانده شده است تا اطمینان حاصل شود که مزایا و تأثیرات اقدامات اقلیمی به طور منصفانه در نظر گرفته می‌شوند. این موضوع به ویژه برای نهادهای عمومی مسئول خدماتی مانند مسکن اجتماعی، بهداشت عمومی، حمل‌ونقل و امکانات تفریحی اهمیت دارد، جایی که تصمیمات انتقالی می‌تواند تأثیرات مستقیمی بر جوامع محلی داشته باشد.

با این وجود، همچنان دلایلی برای احتیاط وجود دارد. با بیش از ۳۰۰ الزام در چارچوب ادعای چهار مرحله‌ای، سازمان‌ها در معرض این خطر هستند که زمان و منابع نامتناسبی را به اعتباربخشی اختصاص دهند، دقیقاً در نقطه‌ای که نیاز به شتاب‌بخشی به اجرای عملیاتی است. این امر می‌تواند منجر به ایجاد یک بخش عمومی دو سطحی شود، به طوری که سازمان‌های برخوردارتر قادر به پیگیری آن باشند، در حالی که نهادهای کوچک‌تر فارغ از تعهدشان به اقدامات اقلیمی، با دشواری مواجه شوند. علاوه بر این، پیش‌نویس استاندارد هیچ تمایزی بین سازمان‌های عمومی و خصوصی قائل نشده و برخی تفاوت‌های بنیادین در نحوه اجرای اقدامات اقلیمی را نادیده گرفته است. به طور قابل توجهی، نهادهای عمومی وجوه عمومی را در اقدامات اقلیمی سرمایه‌گذاری می‌کنند و باید جاه‌طلبی‌های Net Zero را در برابر مسئولیت‌های قانونی و ملاحظات بازدهی مالی متعادل سازند. این موضوع به ویژه برای مشارکت‌های گسترده‌تر در Net Zero جهانی، مانند ابتکارات تامین مالی اقلیمی یا جبران انتشار مرتبط است، جایی که انتظاراتی که ممکن است برای شرکت‌های خصوصی منطقی باشد، هنگام خرج کردن پول عمومی سخت‌تر توجیه می‌شود. تامین منابع همچنان چالش بنیادین باقی می‌ماند؛ چرا که این استاندارد به درستی بر نیاز به اجرای قابل اثبات و تامین‌شده تاکید دارد، اما این امر در زمانی رخ می‌دهد که بسیاری از نهادهای عمومی با فشارهای مالی فزاینده و دسترسی کاهش‌یافته به بودجه اختصاصی کربن‌زدایی مواجه هستند. در نهایت، چه ISO 14060 به یک معیار پذیرفته شده گسترده تبدیل شود یا یک استاندارد آرمانی باقی بماند، هنوز مشخص نیست؛ اما بدون شک در یک لحظه حیاتی برای کربن‌زدایی بخش عمومی از راه رسیده است. همان‌طور که سازمان‌ها با چالش تحقق Net Zero در محیطی به طور فزاینده محدود دست‌وپنجه نرم می‌کنند، گفتگوها احتمالاً از «آیا هدفی دارید؟» به «آیا می‌توانید پیشرفت معتبری را در برابر آن اثبات کنید؟» تغییر خواهد کرد و ISO 14060 ممکن است استانداردی باشد که پاسخ این سوال بر اساس آن سنجیده می‌شود. شایان ذکر است که Carbon Trust بیش از ۲۵ سال است که با بخش عمومی بریتانیا همکاری می‌کند و مادن لیور (Maddie Liver) نیز به عنوان نویسنده همکار در تهیه این تحلیل نقش داشته است.