ما در پیشگاه فرزندانمان، احساس مسئولیت بزرگ و شدیدتری خواهیم داشت که فقط یک سیاره داریم که باید آنرا به این نسل و آنها آنرا به نسل بعدی تحویل دهند، بنابراین، باید بدرستی مراقب آن باشیم. ما دارای یک سیاره یک آینده و یک ماموریت هستیم و آن حفاظت طبیعت و توسعه پایدار از طریق بکارگیری فن آوری های نوین تولید فولاد “هر چه سبزتر” میباشد.
صنایع فولادسازی 7 – 10 % مسئولیت انتشار گاز CO2 جهانی را عهده دار هستند. داده های سازمان ملی اقیانوس و هواشناسی امریکا نشان می دهد که مقدار CO2 جو در 800 هزار سال گذشته و از طریق اندازه گیری های غیرمستقیم کره های حاصله از حفاری یخ های قطبی از حدود 250ppm به 413ppm در سال 2019 افزایش یافته است.
هر زمان که که اخباری از گرم شدن هوای کره زمین یا تغییرات آب و هوائی بگوش می رسد اذهان خوانندگان و شنوندگان این خبر به دو موضوع جلب می شود؛ یکی به میزان گاز CO2 موجود درجو و مقدار به روز رسانی شده و دیگری سناریوهای آینده طراحی شده که بر اساس مدل های هواشناسی تولید یا توسعه یافته اند. آنچه که امروز به حقیقت شاهد آن هستیم این است که شرایط آب و هوایی دنیا تغییر یافته است و این امرکاملا به جوامع بشری که زیستگاهشان سیاره زمین است مربوط می شود. از طرفی مقدار CO2 در جو فراگیر سیاره ما چه میزان بوده است و در طی گذشت زمان سطح آن به چه مقدار افزایش یافته است.
مقدار CO2 در جو زمین برحسب پی پی ام اندازه گیری می شود و بندرت بر حسب درصد. قبل از انقلاب صنعتی مقدار آن در جو 0.028 % (معادل 280ppm) و امروز به حدود 0.0413 % (معادل 413ppm) افزایش بافته است. با اینکه این افزایش نزدیک به 1درصد نمی باشد ولی هیچ شکی در مورد تغییرات آب و هوائی کره زمین بجا نمی گذارد و آنچه که فراروی ما قرار می گیرد آنستکه چالش بزرگ و بالقوه ای که نسل های آتی ما را تهدید می کند چگونه باید شناخت.
و اما رخداد گرم شدن زمین تحت چه عواملی میباشد باید گفت که اگر زمین فاقد اتمسفر بود بشکل بک کره یخی در کهکشان در می آمد. اشعه های تابشی از خورشید از داخل اتمسفر عبور کرده و توسط اقیانوس ها و قاره ها جذب میشود و با گرم شدن آنها قسمت عمده ای از این حرارت به شکل انرژی غنی از اشعه ماورای قرمز به جو بازخورد می یابد و این جای مناسبی است که گازهای گلخانه ای بخوبی ایفای نقش کنند. این گازها که عمدتا از بخار آب، CO2، و متان تشکیل شده اند با اشعه های ماورای قرمز ترکیب و همانند یک کلاه بر سر اتمسفر جا خوش می کند. از نتایج این “خوش نشینی” گرمای اتمسفر و تبعات نامطلوب آن در گرم کردن محیط است. که یکی از پیامدهای آن همانگونه که گفته شد فزونی گرفتن مقدار کربن اتمسفر از 280ppm به 413 ppm در فاصله زمانی بین انقلاب صنعتی تا سال 2019 است.
اندازه گیری سن کربن نشان می دهد افزایش درجه حرارت زمین نتیجه سوخت های فسیلی ازجمله گازوئیل، زغال سنگ و نفت است. همانگونه که در شکل 1 نشان داده شده است میزان متوسط افزایش دمای کره زمین در یک پریود 120 ساله از 1890 تا 2010 حدود یک درجه سلسیوس می باشد.
این اندازه گیری ها براساس داده های ایستگاه های هواشناسی و داده های ماهواره ای صورت گرفته است. اطلاعات ماهواره ای حاکی از آنست که کمترین افزایش درجه حرارت در لایه تحتانی اتمسفر یعنی تروپوسفر جائی که بیشترین رخدادهای هواشناسی را شکل می دهد مشاهده می شود.
بهرجهت سازمان های بین المللی هواشناسی با قطعیت 95 % میزان گرمایش متوسط سیاره زمین را به مقدار گفته شده در بالا تائید می کنند.
هر چند افزایش متوسط دمای یک درجه به نظر زیاد نمی رسد ولی تاثیرات زیان بار اقلیمی را بدنبال دارد که اهم آنها عبارتست از:
- خشکسالی ها
- توسعه بیابان و کویرها
- ایجاد آتش سوزی ها
- تاثیرات گسترده بر روی حیات وحش
- تغییرات رژیم های ریزش های جوی و به طبع ان الگوهای کشاورزی
هم اکنون تاثیرات نامبرده شده در بالا را هم در کشور خود و هم در جهان کم و بیش شاهد هستیم. معهذا این مدل های جوی بسیار پیچیده هستند.
آنچه که از پیچیدگی کمتر و وضوح بیشتری برخوردار است پدیده هائی است که بعد از ذوب شدن یخ ها ظهور می کند. در تحت این شرایط 1 درجه افزایش دما تغییرات جهانی قابل توجهی: از جمله محو دریای منجمد شمالی، پس روی یخچال ها و افزایش سطح دریاهای آزاد که در حال حاضر به میزان متوسط 3.3 میلی متر در سال اندازه گیری شده است را در پی دارد و اگر این روند ادامه یابد کاهش نواحی ساحلی مسکونی و توریستی به لحاظ اقتصاد جهانی اجتناب ناپذیر خواهد بود.
شکل شماره 2 نحوه ذوب شدن دریای منجمد شمالی و به طبع آن کوچک شدنش را بین سال های 1980 تا 2018 را نشان می دهد. این پدیده عامل اصلی بالا آمدن سطح آب دریاهای آزاد به میزان گفته شده در بالا است. مجله “طبیعت Nature” در یک بحث جدل انگیز میزان بالا آمدن سطح آب دریاهای آزاد را در پایان قرن حاضر 91 سانتیمتر پیش بینی کرده است؛ پیش بینی که اگر به حقیقت بپیوندد موجب پدیدار شدن سیل های مهیب در دوره های بازگشت صد ساله خواهد شد.
Metals Magazine
ذوب شدن یخ ها در برگیرنده تبعات دیگری است که لازم می دانم به آن اشاره ای مختصر داشته باشم:
سطح یخ بشدت منعکس کننده انرژی ناشی از تابش آفتاب است (50 – 70 درصد) در صورتی که اقیانوس ها برعکس جاذب انرژی هستند و فقط 8 % انرژی دریافتی را بازتاب می دهند. ذوب شدن دریای منجمد شمالی به جایگزینی اقیانوس ها منجر می شود. مشکل دیگر، آینده قشرهای ضخیم خاکی یخ زده قطب شمال است که مقادیر زیای گاز CO2 و متان را در درون خود محبوس دارند. به محض گرم شدن این گازها بداخل اتمسفر رها خواهند شد و موجب تقویت اثر پدیده گازهای گلخانه ای خواهند شد. در راستای اجتناب از این پدیده دانشمندان معتقدند که گرم شدن کره زمین را باید کمتر از 2 درجه سلسیوس نگه داشت.
از دیگر عواقب تعییرات شرایط جوی مهاجرت میلیونی توده هائی است که سرزمین شان غیرقابل سکونت می شود که خود یکی از مشکلات بسیار جدی اجتمائی، سیاسی، امنیتی و نظامی فراروی جوامع و حکومت ها قرار میدهد و پرداختن به جزئیات آن در حوصله این نوشتار نیست و بررسی و تحقیقات صاحب نظران مربوطه را طلب می کند.
در این نوشتار سعی کردم سرنوشت کره ای که در آن زندگی میکنیم را بر اثر فعالیت های غیرتوسعه پایدار بشری ترسیم کنم. همان گونه که در مقدمه اشاره شد، از آنجا که صنایع جهانی فولاد نقش نسبتا مهمی را در انتشار گاز co2 بعهده دارند باید در دستیابی به فناوری های نوین در چرخه تولید فولاد، در جهت کاهش گاز CO2 پیشگام شوند. همچنین بشر باید وابستگی خود را به سوخت های فسیلی بکاهد و افزایش مصرف انرژی را از طریق توسعه، جایگزینی و ایجاد انرژی های تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ هرچه بیشتر محدود کند.
تالیف شده توسط دکتر محمد رضا محوی