به گزارش پایگاه خبری تجارت، معدن و فولاد، زغالسنگ بهعنوان یکی از مواد اولیه استراتژیک و تعیینکننده در زنجیره فولاد، بهویژه در فرآیند احیا در کوره بلند، نقشی بیبدیل ایفا میکند. در شرایطی که ناترازی انرژی و محدودیتهای ناشی از تشدید تحریمها و پیامدهای جنگ، واردات زغالسنگ را با چالشهای جدی مواجه کرده است، افزایش ظرفیت تولید داخلی به یک ضرورت اجتنابناپذیر برای تأمین نیاز فولادسازان تبدیل شده است. با این حال، فعالان این صنعت هشدار میدهند که فرسودگی تجهیزات، مشکلات ایمنی و موانع زیرساختی، دست معادن را برای پاسخگویی به سرعت مورد انتظار زنجیره فولاد بسته است.
سعید صمدی، دبیر انجمن زغالسنگ ایران، در تشریح وضعیت کنونی این صنعت اظهار کرد: پیش از این، بخشی از زغالسنگهای کیفی و گریدهای خاص مورد نیاز کشور از طریق واردات زغالسنگ تأمین میشد، اما طی شش ماه گذشته، به دلیل محاصره اقتصادی و شرایط جنگی، این مسیر عملاً مسدود شده است. وی با بیان اینکه فولادسازان اکنون فشار مضاعفی برای جبران این کسری از طریق تولید داخل وارد میکنند، افزود: متأسفانه معادن برای افزایش تولید با بحران شدید کمبود نقدینگی دستوپنج نرم میکنند. در حالی که هزینههای عملیاتی معادن تماماً بهصورت نقدی پرداخت میشود، مصرفکنندگان و فولادسازان مطالبات معادن را با تأخیرهای پنج تا ششماهه تسویه میکنند؛ این در حالی است که پیش از این، چرخه پرداخت حدود ۴۵ روز بود. صمدی با اشاره به فشار سنگین این موضوع بر اقتصاد معادن تصریح کرد: برخی از واحدها برای تأمین نقدینگی و ادامه حیات تولیدی، ناچارند چک و براتهای دریافتی خود را در بازار با کسر حدود ۱۵ درصد نقد کنند که این امر مستقیماً هزینه تمامشده را افزایش داده است.
دبیر انجمن زغالسنگ ایران، محدودیت در تأمین مواد ناریه و جهش بیسابقه هزینه سوخت را از دیگر موانع کلیدی برشمرد و توضیح داد: برخلاف معادن روباز، استخراج در معادن زغالسنگ زیرزمینی و تونلی بهصورت شیفتی انجام میشود و عدم تأمین مواد ناریه در یک شیفت، کل روند تولید در شیفتهای بعدی را مختل میکند. وی در خصوص شوک هزینهای حاملهای انرژی نیز گفت: افزایش قیمت گازوئیل از حدود ۳۰۰ تومان به ارقامی بسیار بالاتر، ضربه سنگینی به معادن کوچک و متوسط وارد کرده است. بخش قابلتوجهی از این سوخت صرف تأمین انرژی تجهیزات زیرزمینی و ژنراتورها میشود و این افزایش ناگهانی، بدون ایجاد بستر لازم برای برنامهریزی اقتصادی، توان رقابتپذیری معادن را از بین برده است. افزون بر این، رشد حدود ۱۶ درصدی قیمت زغالسنگ از اسفند سال گذشته تا شهریورماه، در مقایسه با تورم عمومی و جهش هزینههای تولید، به هیچ وجه پاسخگوی نیاز معادن نیست.
در بخش ایمنی و نوسازی تجهیزات، صمدی با تأکید بر مستهلک شدن بخشی از تجهیزات حیاتی از جمله خودنجاتها به دلیل عمر مصرف محدود، خاطرنشان کرد: انجمن زغالسنگ ایران در تعامل مستمر با وزارت صنعت، معدن و تجارت، پیگیر واردات و تأمین چند هزار دستگاه خودنجات و تجهیزات ایمنی است. وی با انتقاد از رویکردهای صرفاً بازرسیمحور افزود: ارتقای ایمنی معادن نیازمند تغییر فناوری، نوسازی ماشینآلات و حرکت به سمت تجهیزات مدرن است. اگرچه سازمان نظام مهندسی معدن و نهادهای نظارتی بازرسیهایی را انجام دادهاند، اما بدون ارتقای دانش فنی و تغییر شیوه تولید، دستیابی به استانداردهای ایمنی ممکن نخواهد بود.
وی در پایان با اشاره به شرایط کلان اقتصادی کشور، اولویت فعلی صنعت زغالسنگ را اصلاح قیمت زغالسنگ ندانست و گفت: در شرایطی که اقتصاد کشور با بحرانهای ساختاری مواجه است، طرح موضوع اصلاح قیمت در اولویت نیست و باید به زمان مناسبتری موکول شود. امروز، مسئله حیاتی و اولویت اول معادن، تزریق نقدینگی و تعیینتکلیف مطالبات معوق است تا شریان حیاتی تأمین زغالسنگ داخلی برای صنایع فولاد کشور قطع نشود.