به گزارش Carbon Trust (Insights)، در حالی که ریسکهای اقلیمی شدت مییابد و عدم قطعیتهای اقتصادی و ژئوپلیتیک جهان را دگرگون میکنند، زیرساختها و راهحلهای مورد نیاز برای پیشرفت هرگز به این اندازه مستحکم نبودهاند. همزمان با بیست و پنجمین سالگرد مشارکت Carbon Trust با شرکتها، دولتها، نهادهای مالی و خیریهها در سراسر جهان برای پیشبرد گذار به آیندهای کمکربن، این مجموعه درسآموختههای خود را برای تسریع مرحله بعدی اقدامات اقلیمی منتشر کرده است. این گزارش نه یک مرور بر گذشته، بلکه یک چشمانداز عملی برای آینده است که بر پیشرفتهای حاصلشده، چالشهای باقیمانده و اقدامات ضروری برای کاهش ریسکهای اقلیمی، تقویت تابآوری و آزادسازی رشد و رفاه بلندمدت تمرکز دارد. بیست و پنج سال پیش، اقدامات اقلیمی عمدتاً یک حوزه تخصصی بود؛ شمار کمی از سازمانها انتشار گازهای گلخانهای را به طور منظم اندازهگیری میکردند، انرژی تجدیدپذیر در حاشیه قرار داشت و مفاهیمی مانند کربنصفر (Net Zero)، اهداف مبتنی بر علم، برنامهریزی گذار و انتشار محدوده ۳ (Scope 3) هنوز به طور گسترده درک یا اعمال نشده بودند. امروزه، ملاحظات اقلیمی بر تصمیمات سرمایهگذاری، استراتژی شرکتها، زنجیرههای تأمین و سیاستهای عمومی در بخش بزرگی از جهان تأثیر میگذارد و سرمایهگذاران، نهادهای نظارتی و مشتریان، سازمانها را ملزم به گزارشدهی، مدیریت و کاهش ریسکها و انتشار مرتبط با اقلیم میکنند.
امروزه شرکتهایی که اهداف اقلیمی مبتنی بر علم را دنبال میکنند، بیش از ۴۰ درصد از ارزش بازار جهانی را به خود اختصاص دادهاند و اقتصادهای نماینده ۴۶ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی، همزمان با کاهش انتشار، رشد اقتصادی را تجربه کردهاند. از سال ۲۰۱۰، هزینههای فتوولتائیک خورشیدی ۸۷ درصد و هزینههای ذخیرهسازی باتری ۹۳ درصد کاهش یافته است. در سال ۲۰۲۴، ۹۱ درصد از پروژههای جدید انرژی تجدیدپذیر، برق را با هزینهای کمتر از ارزانترین جایگزین سوخت فسیلی جدید تولید کردند و حرکت به سمت تولید انرژی پاک داخلی میتواند واردات سوخت فسیلی جهانی را تا ۷۰ درصد کاهش داده و سالانه حدود ۱.۳ تریلیون دلار صرفهجویی کند. با این وجود، گذار اقلیمی با سرعت و مقیاس مورد نیاز پیش نمیرود و حتی در صورت اجرای کامل تعهدات ملی، گرمایش جهانی به ۲.۳ تا ۲.۵ درجه سانتیگراد خواهد رسید. چالشهای پایداری همچون تنشهای ژئوپلیتیک، انتشار زنجیره تأمین (Scope 3) که به طور متوسط ۲۶ برابر انتشار مستقیم است، و خسارات اقلیمی در اتحادیه اروپا که یکچهارم از ۸۲۲ میلیارد یورو خسارت از سال ۱۹۸۰، بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ رخ داده، سرعت پیشرفت را کند کردهاند. همچنین، آفریقا با وجود نیازهای شدید انرژی، تنها ۳.۳ درصد از سرمایهگذاری انرژی جهانی را جذب میکند.
در مواجهه با این چالشها، بیست و پنج سال تجربه پنج درس کلیدی را آشکار کرده است. نخست آنکه گذاری که منافع انسانی را نادیده بگیرد، محکوم به شکست است؛ بنابراین، قرار دادن افراد در مرکز این گذار و استفاده از چارچوب برنامهریزی گذار عادلانه برای در نظر گرفتن امنیت شغلی و نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی در کنار کاهش انتشار، ضروری است. دوم آنکه استراتژی، پل ارتباطی میان جاهطلبی و اجراست. به عنوان مثال، کار اخیر با IFC و شرکا بر روی مسیرهای کربنصفر برای معادن مس و نیکل نشان میدهد که چگونه استراتژی میتواند یک جاهطلبی پیچیده را به یک برنامه عملی تبدیل کند. این نقشه راه با تحلیل مسیرهای فناوری و ورودی بیش از ۸۰ خبره در سراسر زنجیره ارزش، مسیر روشنی برای صنعتی فراهم کرد که باید ضمن پاسخگویی به تقاضای فزاینده برای مواد معدنی مورد نیاز فناوریهای انرژی پاک، انتشار خود را کاهش دهد. سوم آنکه راهحلها وجود دارند و اولویت فعلی، مقیاسبندی و تطبیق آنها با سرعت مورد نیاز است؛ پورتفولیوی نوآوری کربنصفر بریتانیا (UK’s Net Zero Innovation Portfolio) نمونهای از پر کردن شکاف میان نوآوری و استقرار واقعی در صنعت است.
درس چهارم آنکه اقتصادهای نوظهور فصل بعدی رشد جهانی را شکل خواهند داد. گسترش مراکز داده در مالزی، گذار زغالسنگ در اندونزی، معادن مس شیلی، برنامههای انرژی شهرداری در مکزیک و انرژیهای تجدیدپذیر توزیعشده در کنیا، به اندازه تصمیمات گرفته شده در لندن، بروکسل یا واشنگتن برای گذار جهانی تعیینکننده هستند. این بازارها نه تنها صنایع موجود را کربنزدایی میکنند، بلکه تعیین میکنند که صنایع آینده چگونه توسعه خواهند یافت. در نهایت، درس پنجم تأکید بر این نکته است که همکاری مشترک، غیرممکن را ممکن میسازد. شتابدهنده باد فراساحلی (OWA) متشکل از ۱۷ توسعهدهنده بود که با اشتراکگذاری هزینهها و ریسکهای تحقیقاتی، به کاهش ۱۵ درصدی هزینه انرژی باد فراساحلی در اروپا و صرفهجویی ۳۴ میلیارد پوندی برای این صنعت کمک کرد. این رویکرد همکاری پیشرقابتی subsequently در ابتکاراتی مانند FASTA، CATA و Greenprint نیز به کار رفته است تا پیشرفت را در بخشها و مناطق مختلف تسریع کند. بیست و پنج سال گذشته نشان داده است که تغییر معنادار امکانپذیر است؛ نه اجتنابناپذیر و نه آسان، بلکه ممکن. فصل بعدی با آنچه از این بینش و تجربه میدانیم تعریف نخواهد شد، بلکه با آنچه با آنها انجام میدهیم شکل خواهد گرفت.