به گزارش Mining.com، با وجود توافق اکتبر گذشته دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، با همتای چینی خود برای لغو محدودیتهای صادرات عناصر خاکی کمیاب، فعالان بازار گزارش میدهند که چین همچنان دسترسی ایالات متحده به این مواد حیاتی برای تولید آهنرباهای دائمی و سایر محصولات را محدود کرده است.
بیش از یک دهه مصرفکننده، تولیدکننده، مقامات دولتی و کارشناسان تجاری تأکید کردهاند که اگرچه چین تحویل محصولات نهایی به ویژه آهنرباهای دائمی را افزایش داده، اما صنعت آمریکا هنوز قادر به تأمین مواد اولیه مورد نیاز برای تولید داخلی این محصولات نیست—اولویتی کلیدی برای دولت ترامپ. منابع حاضر به دلیل حساسیت موضوع، خواستار عدم افشای هویت خود شدند.
این تنشهای تجاری نشاندهنده ادامه اختلافات میان آمریکا و چین از زمان امضای آتشبس در سئول در ۳۰ اکتبر است؛ توافقی که طی آن آمریکا تعرفهها را کاهش داد و چین متعهد به بازگرداندن عرضه عناصر خاکی کمیاب شد. ترامپ در آن زمان این توافق را “رفع عملی محدودیتهای چین” توصیف کرد.
با این حال، چین با محدود کردن صادرات مواد خام، تلاشهای آمریکا برای ایجاد صنعت داخلی پردازش عناصر خاکی کمیاب به آهنرباهای مورد استفاده در محصولات مصرفی تا سیستمهای هدایت موشکی را مختل کرده است. دولت ترامپ پس از سالها انحصار جهانی چین در این حوزه، توسعه ظرفیت تولید داخلی آهنرباهای دائمی و دیگر محصولات مرتبط را در اولویت قرار داده بود.
کاخ سفید و وزارت بازرگانی چین به درخواستهای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ ندادند. مقامات آمریکایی اخیراً اعلام کردهاند که چین به تعهدات خود در قالب توافق پایبند است، در حالی که مقامات چینی مدعی هستند برخی مجوزهای صادرات عناصر خاکی کمیاب را تأیید کردهاند. اما محدودیتها برای تأمین مواد مورد نیاز پیمانکاران نظامی همچنان پابرجاست.
بر اساس دادههای رسمی چین که در ۲۰ دسامبر منتشر شد، صادرات آهنربا به آمریکا در نوامبر ۱۱٪ نسبت به ماه قبل کاهش یافته، اما همچنان بالاتر از سطح محدودیتهای آوریل است. در کل، صادرات عناصر خاکی کمیاب و محصولات مرتبط چین—از جمله آهنربا—در نوامبر ۱۳٪ رشد ماهانه داشته است.
با این حال، فعالان صنعت و بازار میگویند وضعیت برای بازیگران آمریکایی متفاوت است. اسکات دان، مدیرعامل شرکت Noveon Magnetics—یکی از معدود تولیدکنندگان آمریکایی آهنرباهای دائمی—در مصاحبهای اظهار داشت: «شرکتهای آمریکایی نمیتوانند مواد خام مانند فلز دیسپروزیوم یا اکسید آن را از چین دریافت کنند.» وی افزود: «ظرفیت تولید جهانی خارج از چین به ۵۰ هزار تن آهنربا میرسد، اما ذخایر عناصر خاکی کمیاب برای پشتیبانی از این حجم به هیچوجه کافی نیست. چین با محدود کردن مواد خام بیش از محصولات نهایی، این انحصار را حفظ میکند.»
از سوی دیگر، گراسلین بسکاران، مدیر برنامه امنیت مواد معدنی حیاتی در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن، خاطرنشان کرد که کاهش محدودیتهای چین بر محصولات نهایی مانند آهنرباها، خطر توقف تولید در صنایعی مانند خودروسازی و فناوری را کاهش داده است. وی گفت: «از آنجا که آمریکا بیشتر محصولات پاییندست زنجیره تأمین را وارد میکند، اختلالات کمتر احساس میشود.»
در حالی که صادرات مواد خام چین از سال گذشته افزایش یافته، آمار دولتی نشان میدهد سهم آمریکا از این رشد ناچیز بوده است. این در حالی است که اتحادیه اروپا اعلام کرده چین از ۱۵ دسامبر مجوزهای بلندمدتتری برای شرکتهای اروپایی صادر کرده است.
منابع آگاه از مذاکرات میگویند آمریکا و چین هنوز بر سر جزئیات کلیدی نحوه آزادسازی فروش عناصر خاکی کمیاب به توافق نرسیدهاند. گزارش بلومبرگ نشان میدهد مذاکرهکنندگان تا پایان نوامبر فرصت داشتند تا بر سر شرایط مجوزهای عمومی صادرات به توافق برسند، اما این عدم قطعیت باعث نگرانی فعالان بازار از شکست آتشبس شده است.
بسکاران هشدار داد: «توافقهای موقت قبلی در لندن، ژنو و کره جنوبی نقض شدند. بنابراین هیچ توافقی تاکنون قطعی نبوده و این امر توجیهی برای نگرانی صنعت است.»
همچنین، با نزدیک شدن به پایان اعتبار مجوزهای موقت ششماهه صادرات که چین در اوایل تابستان برای کاهش تنشهای بازار صادر کرد، شرکتهای آمریکایی به زودی باید برای تمدید مجوزها اقدام کنند که احتمالاً باعث ازدحام درخواستها خواهد شد. نگرانی خریداران این است که چین—مانند ماههای مه و ژوئن—روند بررسی مجوزها را به عمد کند کند؛ اقدامی که به نوعی کنترل صادرات تلقی میشود.
مارک لودویکوفسکی، رئیس بخش تجارت بینالملل مؤسسه حقوقی Clark Hill، توصیه کرد: «با توجه به مشاورههای حقوقی با وکلای چینی، بهتر است شرکتها پیش از پایان مهلت مجوزهای موقت، برای درخواستهای جدید اقدام کنند. چین میتواند در هر لحظه این فرآیند را متوقف کند.»
(نویسنده: جو دوکس)