بر اساس تازهترین گزارش موسسه پایش جهانی انرژی (GEM)، روند کربنزدایی در صنعت فولاد جهان با چالشهای جدی روبهرو شده است؛ چالشهایی که ریشه اصلی آنها را باید در تداوم توسعه ظرفیتهای مبتنی بر زغالسنگ و کندی سرمایهگذاری در فناوریهای پاک جستوجو کرد.
مطابق این گزارش که بلومبرگ نیز به آن پرداخته، در حال حاضر حدود ۳۱۹ میلیون تن ظرفیت سالانه کورههای بلند زغالسنگسوز در جهان در دست توسعه است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته ۵ درصد افزایش داشته است. افزون بر این، حدود ۸۰ میلیون تن از ظرفیت موجود نیز در حال بازسازی اساسی است. این در حالی است که مجموع ظرفیتهایی که قرار است در سالهای آینده از مدار تولید خارج شوند، تنها ۱۴۱ میلیون تن برآورد میشود. بر این اساس، پیشبینی میشود ظرفیت جهانی کورههای بلند تا سال ۲۰۳۵ حدود ۸۸ میلیون تن افزایش یابد.
صنعت فولاد هماکنون حدود ۱۱ درصد از کل انتشار جهانی دیاکسید کربن را به خود اختصاص میدهد و در این میان، چین و هند بیشترین سهم را دارند. با وجود آنکه فناوریهای کمکربن نظیر کوره قوس الکتریکی (EAF) و احیای مستقیم آهن (DRI) سازگاری بیشتری با الزامات زیستمحیطی دارند، توسعه آنها همچنان نتوانسته با سرعت گسترش تولید مبتنی بر زغالسنگ همگام شود.
بر پایه این گزارش، سهم کورههای قوس الکتریکی از ظرفیت جهانی فولاد در سال گذشته تنها یک واحد درصد افزایش یافته و به ۳۴ درصد رسیده است. در چین، به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان، این صنعت حدود ۱۷ درصد از کل انتشار کربن کشور را به خود اختصاص میدهد. از همین رو، کندی در تحول ساختاری صنعت فولاد چین، به یکی از موانع مهم در مسیر کاهش انتشار جهانی گازهای گلخانهای تبدیل شده است.
تحلیل GEM نشان میدهد که چشمانداز حذف تدریجی سوختهای فسیلی از زنجیره تولید فولاد، در شرایط فعلی چندان امیدوارکننده نیست. این نهاد تأکید میکند که بدون اقدامات قاطع و مؤثر از سوی چین و هند، دستیابی به اهداف جهانی کربنزدایی در این صنعت با دشواری جدی مواجه خواهد شد. این در حالی است که این دو کشور بهتنهایی ۸۶ درصد از کل ظرفیت جدید کورههای بلند زغالسنگسوز جهان را در برنامه توسعه خود دارند.
در مقابل، برخی کشورها تلاش کردهاند با ارائه مشوقهای حمایتی، مسیر گذار صنعت به فناوریهای کمکربن را تسهیل کنند. در همین راستا، آلمان اعلام کرده است که ۵ میلیارد یورو کمک مالی برای حمایت از صنایع انرژیبر در مسیر بهکارگیری فناوریهای کمکربن اختصاص خواهد داد. نکته قابل توجه آن است که این برنامه برای نخستین بار، فناوریهای جذب و ذخیرهسازی کربن (CCS) را نیز دربر میگیرد.
همزمان، شرکت آرسلورمیتال (ArcelorMittal) نیز راهبرد بلندمدت کربنزدایی خود را مورد بازنگری قرار داده و اذعان کرده است که گذار انرژی در صنعت فولاد، بسیار پیچیدهتر از برآوردهای پیشین بوده است. این شرکت اعلام کرده که تا سال ۲۰۳۰ و بر مبنای پروژههایی که تأمین مالی نهایی آنها انجام شده، قصد دارد شدت انتشار کربن خود در حوزههای Scope 1 و Scope 2 را نسبت به سال ۲۰۱۸ حدود ۱۰ درصد کاهش دهد؛ هدفی که از نگاه تحلیلگران، نسبت به برنامههای قبلی محافظهکارانهتر ارزیابی میشود.